محمد رضا قمشه اى
75
مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )
متخصص در عرفانيات و الهيات بود شروع به تدريس فلسفهء مشّاء فن تخصصى مرحوم جلوه نمود و از عهده برآمد و طلاب فاضل آن زمان او را در اين فلسفه از حيث وسعت اطلاع و كثرت تحقيق وجودت فهم بر جلوه ترجيح دادند ولى آقا ميرزا ابو الحسن شروع به تدريس شرح فصوص و مفتاح الغيب ( در عرفان ) كرد و در همان صفحهء اوّل اين كتب توقف نمود و از عهده تدريس برنيامد ، مناقشاتى بر كلمات آقا محمد رضا در وحدت وجود نمود و آقا محمّد رضا از آنها جواب داد كه در آخر تمهيد با رسالهء وحدت وجود آقا محمّد رضا به طبع رسيده است . عدم تخصص او در فلسفهء آخوند از مناقشاتى كه بر حركت در جوهر و اتحاد عاقل و معقول و وحدت وجود نموده است كاملا واضح و هويداست همين عدم تخصّص و نداشتن قدرت بلند پروازى در عقليات او را وادار به اين قبيل از مناقشات نمود . اما كسانى كه داراى سعهء فكر و قريحهء تحقيق و متخصص در كلمات ملّا صدرا بودند مانند حكيم مؤسس آقا على « مدرّس » و عارف متألّه آقا محمّد رضا اصفهانى « قمشهاى » و حكيم سبزوارى و آخوند ملّا آقاى قزوينى و آخوند نورى و دهها محقق ديگر ملّا صدرا را در علوم الهيه بر جميع حكماى اسلامى حتّى شيخ الرئيس مؤسّس فلسفهء مشاء در اسلام و شيخ الاشراق رئيس اشراقيون امّت مرحومه ترجيح مىدهند . ما در حواشى و تعليقاتى كه مرحوم جلوه بر كتب فلسفى نوشته است سير نموديم و براى نمونه يك تحقيق علمى كه بتوان او را صاحب نظر و راسخ در اين مسائل دانست از آن مرحوم نديديم بر خلاف آقا على حكيم و آقا محمّد رضا و عبد اللّه زنوزى و حاج ملّا هادى سبزوارى كه داراى تحقيقات عاليه در بيان تقرير فلسفه بسبك ملّا صدرا مىباشند . حقير معتقد است كه بايد با سعى بليغ جميع مآخذ و منابع تحقيقات علوم